Rozkład materiału plastyki w gimnazjum z planem wynikowym (32 godziny dydaktyczne)                      opracowała Beata Mikulik 
Lp.
czas	Temat
cele główne
założenia	Środki i materiały dydaktyczne	Sposób realizacji, metody i formy pracy, technika	Umiejętności po przeprowadzonej lekcji	
				Zakres podstawowy	Zakres rozszerzony	
1.		Lekcja organizacyjna. Kryteria oceniania. Higiena twórczości. Widzieć i patrzeć –interpretacja rzeczywistości w dziełach sztuki – wprowadzenie do nauki plastyki w gimnazjum.

Test diagnozujący umiejętności i wiadomości uczniów po szkole podstawowej.	•	podręcznik (Przedmowa, Widzieć świat, s. 7–9)
•	dowolne użytkowe przedmioty codzienne
•	płyta CD
•	materiał ilustracyjny ukazujący różne formy dzieł użytkowych i nieużytkowych
•	test diagnozujący, przybory do pisania, ołówek, kredki, gumka, kartki do szkicowania
•	zdjęcia
•	reprodukcje dzieł malarskich, rzeźb, plakatów
•	ulotki reklamowe	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	praca sprawdzająca (ćwiczenie kontrolne)
•	ćwiczenie plastyczne (szkice rysunkowe)
(zbiorowa, indywidualna forma pracy)	•	znajomość oznaczeń dotyczących bezpiecznego i celowego posługiwania się materiałami plastycznymi
•	znajomość elementów prawa autorskiego, głównie w zakresie korzystania z materiału ilustracyjnego znajdującego się m.in. w internecie
•	wskazywanie różnic miedzy spostrzeganiem rzeczywistości i natury a sposobem patrzenia na dzieła sztuki
•	znajomość różnych dziedzin plastyki, rozróżnianie gatunków dzieł sztuki, 
•	określanie funkcji sztuki na przykładach dzieł 
•	znajomość w podstawowym zakresie dziejów sztuki oraz pojęć i terminów plastycznych poznanych w szkole podstawowej 	•	znajomość oznaczeń związanych z bezpiecznym posługiwaniem się materiałami plastycznymi jako środkami chemicznymi, umiejętność określania ograniczeń w stosowaniu niektórych materiałów na podstawie oznaczeń i ostrzeżeń na opakowaniach
•	znajomość elementów prawa autorskiego, głównie w zakresie korzystania z materiału ilustracyjnego znajdującego się m.in. w Internecie oraz dotyczącego własności intelektualnej
•	umiejętność dostrzegania elementów dzieła plastycznego, wskazywania jego znaczenia w odróżnieniu od przedmiotów i zjawisk życia codziennego, natury
•	znajomość różnych rodzajów dzieł sztuki, wskazywanie dziedzin plastyki, do których one należą
•	znajomość podziału sztuki na użytkową i nieużytkową
•	określanie funkcji sztuki na przykładach dzieł artystów i w odniesieniu do własnej twórczości
•	znajomość większości wiadomości z dziejów sztuki oraz większości pojęć i terminów plastycznych związanych z poszczególnymi elementami dzieła sztuki ze szkoły podstawowej, wskazywanie ich i omawianie ich znaczenia na wybranych przykładach	
2.		Omówienie testu diagnozującego.
W świecie kontrastów i podobieństw.
Powtórzenie i przypomnienie pojęć języka plastyki dotyczących barwy, plamy, faktury, kompozycji światłocienia i perspektywy w dziełach plastycznych.

Praca plastyczna:
„Kolorowa dżungla”
lub
„Jabłko. Jabłoń. Sad”	•	podręcznik (Krótkie przypomnienie wiadomości, s. 11–15)
•	płyta CD
•	dowolne reprodukcje dzieł, w których dominującym środkiem wyrazu artystycznego są barwy, kompozycje w szerokiej, wąskiej gamie barw; prace o zróżnicowanej fakturze; przykłady różnych rodzajów kompozycji
•	reprodukcje dzieł ilustrujące różne rodzaje perspektywy ze szczególnym uwzględnieniem perspektywy zbieżnej oraz ukazujące przestrzenność przedmiotów za pomocą modelunku światłocieniowego oraz cieniowania, różnice walorowe w obrazach
•	blok rysunkowy A3, farby akwarelowe, pędzle, naczynia na wodę, papier kolorowy, klej, nożyczki	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenie plastyczne (malowanie akwarelami i technika kolażu)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna i zbiorowa forma pracy)	•	znajomość i rozumienie podstawowych pojęć dotyczących barw, plamy barwnej, faktury, kompozycji, wskazywanie ich na wybranym, prostym przykładzie
•	znajomość podstawowych rodzajów i zasad perspektywy zbieżnej, powietrznej, malarskiej oraz rozumienie pojęcia waloru, cieniowania i modelunku światłocieniowego
•	zrozumienie i umiejętność określenia zasad perspektywy powietrznej i malarskiej
•	wskazywanie perspektywy powietrznej i malarskiej w wybranym, prostym przykładzie
•	rozumienie i znajomość podstawowych zasad kompozycji, wskazywanie niektórych zasad w istniejących dziełach
•	zastosowanie elementów perspektywy powietrznej, malarskiej i wybranego rodzaju kompozycji we własnej pracy plastycznej
•	stworzenie prostej pracy na zadany temat, obrazującej własności barw, różnice faktury, dążenie do uzyskania równowagi kompozycyjnej 
•	stworzenie prostej kompozycji ukazującej przestrzenność świata	•	umiejętność wskazywania barw o określonych własnościach, układów plam, zróżnicowanej faktury, rodzajów kompozycji, zasady równowagi w dziełach różnych artystów i we własnej pracy plastycznej (samodzielne analizowanie)
•	umiejętność wskazywania poznanych rodzajów perspektywy oraz sposobów ukazywania przestrzenności przedmiotów w różnych dziełach sztuki
•	znajomość zasad perspektywy powietrznej i malarskiej oraz wskazywanie różnych rodzajów perspektywy w kompozycjach malarskich artystów różnych epok
•	rozumienie i znajomość podstawowych zasad kompozycji, ich znaczenia w dziełach malarskich, umiejętność omówienia ich na przykładach
•	świadome korzystanie z zasad perspektywy i światłocienia, uzyskiwanie równowagi w kompozycji oraz stosowanie różnych rodzajów kompozycji we własnych, oryginalnych pracach plastycznych
•	stworzenie oryginalnej, złożonej kompozycji plastycznej obrazującej omawiane zagadnienia, w pełni zgodnej z tematem, wykorzystującej możliwości zadanej techniki 
•	świadome i celowe tworzenie kompozycji, w której będzie ukazywana przestrzeń, z wykorzystaniem poznanych wiadomości o perspektywie	
3.		Sztuka starożytnej Grecji. Między sztuką a filozofią życia. Harmonia architektury.

Praca plastyczna:
„Projekt kolumn i kariatyd w fantastycznej budowli”	•	podręcznik (Sztuka starożytnej Grecji, s. 16–23)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane reprodukcje dziel sztuki greckiej różnych okresów, duża reprodukcja Erechtejonu z kariatydami, plansza z porządkami architektonicznymi
•	duży arkusz papieru pakowego, pastele suche, kartka A4, miękki ołówek, gumka	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (szkice ołówkiem, rysowanie pastelami suchymi)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określenie orientacyjnego czasu trwania kultury greckiej, znajomość elementów wierzeń (wybranych postaci bogów przedstawianych w sztuce)
•	znajomość charakterystycznych rodzajów, form i planów budowli greckich
•	rozpoznawanie budowli greckich
•	posługiwanie się formą kariatydy we własnej pracy plastycznej (praca plastyczna o charakterze odtwórczym)
•	wykonanie prostego szkicu kolumn w różnych porządkach architektonicznych i wykorzystanie ich w pracy plastycznej	•	znajomość wpływu religii i filozofii na sztukę grecką
•	znajomość charakterystycznych rodzajów i form, planów budowli greckich, samodzielne opisywanie, analizowanie i wskazywanie zabytków
•	omówienie zasady kontrapostu w rzeźbie, opisywanie proporcji ciała i ideału piękna, cech rzeźby okresu archaicznego, klasycznego i hellenistycznego; znajomość twórczości Fidiasza
•	twórcze zainspirowanie się formą kariatydy i kolumny oraz stworzenie własnej, oryginalnej pracy plastycznej wykorzystującej możliwości zadanej techniki
•	wykonanie ciekawego szkicu kolumn w różnych porządkach architektonicznych, umiejętność operowania zróżnicowaną kreską, posługiwanie się walorem i światłocieniem, zachowanie właściwych proporcji w rysunku	
4.		Ideał piękna w rzeźbie greckiej.
Ceramika i malarstwo.

Praca plastyczna:
„Interpretacja graficzna motywu meandra”	•	podręcznik (Sztuka starożytnej Grecji, s. 23–31)
•	zeszyt ćwiczeń
•	słownik terminologiczny sztuk pięknych
•	wybrane reprodukcje rzeźb greckich z różnych okresów, reprodukcje rzeźb Fidiasza, Myrona i Polikleta
•	zdjęcia waz greckich w różnych stylach oraz mozaik
•	blok A4, marker czarny	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek markerem i cienkopisem)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	znajomość cech wybranych rzeźb greckich z różnych okresów
•	znajomość zasady kontrapostu
•	znajomość sposobu przedstawienia człowieka (idealizacja, proporcje ciała) w rzeźbie greckiej
•	znajomość stylów waz greckich
•	określenie cech malarstwa i mozaik
•	stworzenie kompozycji rytmicznej, inspirowanej motywem meandra	•	znajomość cech rzeźb greckich z różnych okresów, umiejętność omawiania ich, wskazywania stosowanych środków wyrazu artystycznego
•	znajomość cech charakterystycznych stylów i ich chronologii w malarstwie wazowym
•	określanie cech, analizowanie dzieł malarskich i mozaik
•	stworzenie ciekawej, starannej kompozycji rytmicznej inspirowanej motywem meandra, świadome posługiwanie się rytmem, zrównoważenie elementów czarnych i białych	
5.		Sztuka starożytnego Rzymu – obraz rozwoju imperium.
Funkcje budowli.
Monumentalizm i realizm w rzeźbie.
Cechy malarstwa pompejańskiego

Praca plastyczna: „Współczesny łuk triumfalny”
lub
„Pomnik konny”	•	podręcznik (Sztuka starożytnego Rzymu, s. 32–40)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	materiał ilustracyjny dotyczący architektury i innych dziedzin sztuki starożytnego Rzymu
•	materiał ilustracyjny przedstawiający łuki triumfalne z różnych okresów
•	kartka A3, węgiel rysunkowy, pastele olejne, klej, nożyczki
•	zdjęcia i reprodukcje przedstawiające konie	•	pogadanka
•	prezentacja materiału ilustracyjnego, reprodukcji i zdjęć
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenia plastyczne
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	ogólna znajomość obszaru i przedziału czasowego kultury starożytnego Rzymu
•	znajomość źródeł sztuki rzymskiej
•	znajomość planu rzymskiego miasta oraz typów budowli, zdobyczy konstrukcyjnych, materiałów budowlanych
•	orientacyjne określenie cech malarstwa pompejańskiego
•	zaprojektowanie łuku triumfalnego, upamiętniającego ważne współczesne wydarzenie, poświęconego znanej osobistości, nawiązującego do triumfalnego łuku starorzymskiego
•	zaprojektowanie uproszczonej wersji pomnika konnego	•	znajomość obszaru Cesarstwa Rzymskiego i przedziału czasowego kultury starożytnego Rzymu
•	znajomość źródeł sztuki rzymskiej, związków mitologii greckiej i rzymskiej, wpływu religii na sztukę
•	znajomość planu rzymskiego miasta, cech architektury, najbardziej charakterystycznych budowli rzymskich, materiałów budowlanych
•	określanie znaczenia zdobyczy architektonicznych starożytnego Rzymu
•	samodzielne opisywanie, analizowanie całych dzieł architektonicznych i ich elementów
•	znajomość cech realistycznego przedstawienia postaci ludzkiej oraz syntezy, deformacji i ekspresji jako środków wyrazu dla niego charakterystycznych
•	określenie tematów, motywów malarstwa pompejańskiego, iluzjonistycznego sposobu przedstawiania rzeczywistości oraz środków wyrazu artystycznego stosowanych dla przedstawienia przestrzeni na płaszczyźnie
•	zaprojektowanie łuku triumfalnego z zachowaniem odpowiednich proporcji, interesującej kompozycji tekstu i dekoracji rzeźbiarskich, nawiązującego do triumfalnego łuku starorzymskiego, upamiętniającego współczesne ważne wydarzenie, poświęconego ważnej osobie
•	zaprojektowanie monumentalnego pomnika konnego, zachowanie odpowiednich proporcji w przedstawieniu postaci	
6.		O różnorodności otaczających nas dzieł sztuki.
Czynniki wpływające na przemiany formy dzieł.
Co by było, gdyby malarz rzeźbił farbami, rzeźbiarz malował gliną, a architekt rysował w przestrzeni?

Praca plastyczna: „Wiejska chata, współczesny wieżowiec, dom przyszłości”	•	podręcznik (Okoliczności powstania a forma dzieła sztuki, Styl epoki i styl szkoły. Styl artysty, Materiał, technika a forma dzieła sztuki, s. 41–49)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane reprodukcje przedstawiające postać ludzką w rzeźbie, kościoły, malarstwo religijne i portretowe z różnych epok i okresów o zróżnicowanej formie i technice wykonania
•	słownik terminów plastycznych
•	zeszyt lub kartki do pisania, trzy kartki A4 do rysowania, papier kolorowy, klej, nożyczki, kredki ołówkowe, flamastry
	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	dyskusja
•	ćwiczenia (porównywanie dziel plastycznych z różnych okresów, wykonanych różnymi technikami i z różnych materiałów w grupach)
•	ćwiczenia plastyczne (wycinanka i rysunek kredkami ołówkowymi i flamastrami)
•	prezentacja ćwiczeń i prac plastycznych
(indywidualna, grupowa i zbiorowa forma pracy)	•	znajomość pojęcia formy dzieła, techniki jego wykonania, materiału, z którego jest zrobione, przeznaczenia
•	określenie wpływu czasu powstania dzieła, religii, panujących poglądów, stosunków społecznych na sposób przedstawiania człowieka w różnych okresach w sztuce
•	określanie wpływu materiału i techniki wykonania na formę budowli, rzeźb, obrazów
•	określanie znaczenia wpływu upodobań estetycznych epoki na formę dzieł malarskich rzeźbiarskich, graficznych
•	znajomość środków wyrazu, którymi operują artyści tworzący dzieła w określonych dziedzinach sztuki
•	znajomość niektórych ograniczeń twórczych podczas pracy artystów reprezentujących różne dziedziny sztuki
•	ukazanie przemian form budowli o zbliżonej funkcji we własnej pracy wykonanej różnymi technikami	•	znajomość pojęć: forma dzieła, technika i materiał, przeznaczenia oraz umiejętność wskazania ich na dowolnych przykładach
•	znajomość czynników wpływających na powstawanie dzieł w określonym czasie
•	określanie przemian formy w sztuce w ramach jednego tematu
•	określanie możliwości i ograniczeń artystycznych wynikających z zastosowanej techniki wykonania, materiału dzieła, ich wpływu na formę dzieł malarskich, rzeźbiarskich, graficznych
•	znajomość specyfiki pracy architekta, artysty-rzemieślnika, projektanta wzorów do produkcji masowej
•	znajomość cech wspólnych różnych dziedzin plastyki i wzajemnych związków między nimi
•	dostrzeganie różnorodnych ograniczeń, z jakimi spotykają się artyści w określonych dziedzinach sztuk plastycznych
•	wyobrażenie sobie i ukazanie przemian form budowli o zbliżonej funkcji w przemyślanych, interesujących kompozycjach plastycznych wykonanych różnymi technikami	
7.		O sztuce romańskiej.
Obronny charakter architektury.

Praca plastyczna: „Fantastyczny zamek” 
lub 
„Bryła kościoła” (projekt budowli z brył geometrycznych)	•	podręcznik (Sztuka średniowieczna – Sztuka romańska, s. 50–58)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	reprodukcje wybranych dzieł z omawianych okresów
•	kartka z bloku A3, 
•	pastele suche	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek suchymi pastelami)
•	prezentacja prac uczniów (indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	określanie przybliżonego czasu trwania i najważniejszych cech stylu romańskiego
•	znajomość najbardziej charakterystycznych form i planów budowli romańskich
•	znajomość wybranych zabytków z różnych gatunków, umiejętność wskazania w nich niektórych cech sztuki romańskiej
•	narysowanie barwnej pracy plastycznej przedstawiającej zamek nawiązujący do form architektury romańskiej	•	określanie czasu trwania sztuki romańskiej
•	znajomość cech stylu romańskiego i umiejętność wskazania i omówienia ich na wybranych przykładach
•	znajomość związku rzeźby i malarstwa romańskiego z architekturą
•	narysowanie pracy barwnej przedstawiającej fantastyczny zamek – zainspirowanej architekturą romańską, o oryginalnej kompozycji z zastosowaniem światłocienia, konsekwentnym określeniem kierunku padania światła 	
8.		O sztuce średniowiecznej – jak religia ograniczała i wyzwalała pomysłowość twórców. Przegląd zdobyczy sztuki romańskiej i gotyckiej. 

Praca plastyczna: „Rozeta” (ramy kompozycyjne)
lub
„Rozmowa”	•	podręcznik (Sztuka średniowieczna. Sztuka romańska, Sztuka gotycka, s. 50–71)
•	zeszyt ćwiczeń
•	reprodukcje dzieł różnych dziedzin sztuki gotyckiej i romańskiej
•	kartka A4, pastele olejne, akwarele, pędzle, naczynia na wodę
•	złoty papier kolorowy, klej, nożyczki, kalka do kopiowania niebieska lub fioletowa	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	dyskusja
•	ćwiczenia
•	ćwiczenia plastyczne (praca techniką mieszaną – pastelami olejnymi i akwarelami)
•	prezentacja prac uczniów (indywidualna, grupowa i zbiorowa forma pracy)	•	określanie związków sztuki z religią, wpływu religii na sztukę
•	określania cech sztuki romańskiej i gotyckiej na przykładzie kościoła
•	rozpoznawanie stylu zabytków średniowiecznych i dokonywanie prostego porównania cech stylowych
•	świadomość podporządkowania rzeźby i malarstwa architekturze w średniowieczu
•	znajomość najważniejszego dzieła Wita Stwosza
•	stworzenie rozety inspirowanej gotyckim witrażem
•	znajomość pojęcia ram kompozycyjnych
•	stworzenie kompozycji na złotym tle ukazującej rozmowę 	•	określanie związków sztuki z religią i wpływu wiary na sztukę średniowieczną oraz podawanie związanych z tym przykładów
•	rozpoznawanie i porównywanie cech stylowych sztuki romańskiej i gotyckiej, znaczących elementów konstrukcyjnych budowli na różnych przykładach
•	znajomość zabytków malarskich i rzeźbiarskich oraz ich podporządkowania architekturze, znajomość malarskiej i rzeźbiarskiej dekoracji kościoła
•	określanie, porównywanie cech stylowych malarstwa i rzeźby średniowiecznej
•	znajomość średniowiecznych iluminacji
•	znajomość sylwetki Wita Stwosza
•	stworzenie oryginalnej kompozycji wieloosiowej rozety inspirowanej gotyckim witrażem
•	znajomość pojęcia ram kompozycyjnych i umiejętność podawania przykładów kompozycji w ramach w sztuce średniowiecznej
•	stworzenie ciekawej kompozycji przedstawiającej rozmowę, ilustrującej brak perspektywy w malarstwie i zastosowanie złotego tła	
9.		Wpływ humanistycznego widzenia świata na twórczość artystów renesansu.
Harmonia i symetria w architekturze i rzeźbie.

Praca plastyczna: „Projekt attyki” 
lub 
„Budowla z kopułą”	•	podręcznik (Sztuka nowożytna. Odrodzenie. Architektura. Rzeźba, s. 75–84)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	dowolne, wybrane przez nauczyciela reprodukcje renesansowych zabytków architektonicznych i rzeźb (w tym budowli z attyką)
•	kartka z bloku A3, pastele suche, kolorowe gazety i czasopisma, klej, nożyczki	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenie plastyczne (kolaż z gazet, rysunek ołówkiem, pastelami suchymi)
•	prezentacja prac uczniów (indywidualna, zbiorowa forma pracy).	•	określanie źródeł sztuki renesansu i przybliżonego przedziału czasowego epoki odrodzenia
•	znajomość cech architektury, elementów i form budowli oraz zasady „złotego podziału”
•	znajomość zabytków architektonicznych z epoki renesansu i ich twórców
•	określanie cech budowli renesansowych
•	znajomość europejskich i polskich zabytków architektonicznych z epoki odrodzenia
•	określanie renesansowego planu miasta
•	znajomość wybranych zabytków architektury polskiej z epoki renesansu
•	zaprojektowanie we własnej pracy plastycznej: attyki nawiązującej do renesansowej
•	zaprojektowanie i wykonanie techniką kolażu projektu budowli nakrytej kopułą	•	znajomość źródeł sztuki renesansowej, wpływu humanizmu, dziedzictwa antyku, odkryć Kopernika oraz określanie czasu trwania odrodzenia w różnych krajach
•	znajomość cech architektury renesansowej, form i elementów budowli oraz wyodrębnianie charakterystycznych części zabytków
•	znajomość zasady „złotego podziału” i jego znaczenia w architekturze
•	znajomość zabytków architektonicznych i ich twórców oraz analizowanie cech budowli
•	znajomość europejskich i polskich zabytków architektonicznych z epoki renesansu
•	wyodrębnianie charakterystycznych cech budowli renesansowych
•	wskazywanie przykładów miast opartych na renesansowym planie
•	znajomość zabytków polskiej architektury renesansowej
•	zaprojektowanie oryginalnej attyki, nawiązującej do renesansowej
•	świadome posługiwanie się rytmem w kompozycji otwartej
•	zaprojektowanie i wykonanie techniką kolażu projektu budowli nakrytej kopułą, celowe wykorzystanie papieru z kolorowych gazet	
10.		O znaczeniu koloru w malarstwie.
Tematy, kolorystyka i perspektywa w wybranych dziełach malarstwa renesansowego.
Ośrodki malarstwa renesansowego. Renesans w Polsce.

Praca plastyczna: „Portret renesansowy na tle fantastycznego pejzażu” (pastisz)	•	podręcznik (Tajemnice plastyki. O kolorze i malowaniu obrazów, s. 72–74, Sztuka nowożytna. Odrodzenie. Malarstwo, s. 84–95)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	dowolne reprodukcje przygotowane przez nauczyciela dzieł o zbliżonej tematyce, ukazujące stopniowe rozjaśnianie kolorystyki obrazów
•	dowolne, wybrane przez nauczyciela reprodukcje dzieł malarskich oraz rzeźb z epoki odrodzenia
•	wydruki komputerowe lub kserokopie: Damy z gronostajem, Mony Lisy Leonarda da Vinci, Portretu Federiga Montefeltro Piera della Franceski
•	kartka z bloku A4, klej, nożyczki, papier kolorowy, kredki ołówkowe	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (kolaż, technika mieszana)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	znajomość dawnych i nowych sposobów malowania obrazów i ich znaczenia dla ogólnej kolorystyki obrazów, orientacyjne określanie pojęcia laserunek
•	znajomość zasad perspektywy linearnej, zbieżnej, malarskiej i powietrznej, wskazywanie niektórych jej elementów w obrazach renesansowych
•	znajomość najważniejszych dzieł malarskich Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela i innych twórców renesansowych
•	określanie cech, form i tematyki dzieł renesansowych
•	znajomość wybranych dzieł artystów renesansowych z różnych krajów Europy, w tym z Polski
•	znajomość formy, tematyki, techniki pracy artystów odrodzenia
•	stworzenie techniką mieszaną kompozycji plastycznej, będącej plastyczną adaptacją znanego dzieła	•	znajomość dawnych i nowych sposobów malowania obrazów, określanie ich znaczenia dla głębi tonów i kolorystyki dzieł, zauważenie związków przemian kolorystyki z odkryciami naukowymi
•	omawianie etapów powstawania dzieł, dokładne określenie terminu „laserunek” i jego znaczenia
•	znajomość zasad perspektywy linearnej, zbieżnej, malarskiej i powietrznej, wskazywanie i omawianie ich w poznanych dziełach renesansowych
•	znajomość dzieł, form twórczości i sylwetek Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela oraz innych malarzy renesansowych
•	umiejętność analizy dzieł pod względem kompozycji, kolorystyki, sposobu przedstawienia przestrzeni
•	znajomość formy, cech, tematyki, techniki dzieł artystów renesansowych z różnych krajów Europy, w tym z Polski, oraz analizowanie i porównywanie dzieł i ich elementów
•	stworzenie techniką mieszaną oryginalnej pracy plastycznej, będącej adaptacją znanego dzieła poprzez dodanie zaskakującego tła	
11.		Manieryzm. Barokowa architektura i rzeźba. 
Ruch, dynamika, przepych w sztuce. 
Powtórzenie wiadomości o kompozycji dynamicznej.

Praca plastyczna: „Tańczące anioły i promienie światła”	•	podręcznik (Sztuka nowożytna. Manieryzm. Barok, s. 96
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	słownik terminów plastycznych
•	wybrane przez nauczyciela, dowolne reprodukcje dzieł malarskich okresu manieryzmu: El Greca, Michała Anioła, Breugla oraz rzeźby i architektury
•	dowolne wybrane przez nauczyciela reprodukcje budowli architektonicznych i rzeźb barokowych (np. Ekstaza św. Teresy Berniniego)
•	blok rysunkowy A3, akwarele, piórko i czarny tusz kreślarski lub pisak czarny wodoodporny, pędzle, naczynia na wodę	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (praca malarska akwarelą z konturem tuszem i piórkiem)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy).	•	znajomość przyczyn pojawienia się manieryzmu, jego cech i przybliżonego czasu trwania
•	znajomość artystów tworzących dzieła manierystyczne
•	znajomość cech kompozycji dynamicznej
•	określanie przybliżonego przedziału czasowego, przyczyn rozwoju i specyfiki sztuki baroku
•	określanie cech oraz najbardziej charakterystycznych typów budowli barokowych
•	określanie cech rzeźby barokowej, znajomość największych rzeźbiarzy epoki i ich dzieł
•	określanie miejsca rzeźby i dekoracji rzeźbiarskiej w kościele w epoce baroku
•	znajomość największych dzieł Gianlorenza Berniniego
•	umiejętność ukazania ruchu w kompozycji barwnej
	•	znajomość przyczyn pojawienia się manieryzmu, jego cech, przedziału czasowego oraz wskazywanie odpowiednich przykładów
•	znajomość artystów, dzieł manierystycznych, analizowanie i porównywanie tych dzieł z renesansowymi
•	znajomość cech kompozycji dynamicznej, wykazanie różnic pomiędzy nią a kompozycją statyczną oraz wskazywanie kompozycji dynamicznych w dziełach sztuki różnych okresów, w tym manieryzmu i baroku
•	ukazanie wybranej formy, rodzaju ruchu w barwnej pracy plastycznej, świadome dobranie środków wyrazu artystycznego dla spotęgowania dynamiki kompozycji
•	określanie różnorodnych przyczyn narodzin sztuki barokowej, jej zasięgu, czasu trwania oraz cech stylu barokowego
•	określanie cech, typów i planów budowli w różnych fazach baroku, omawianie i analizowanie ich elementów na wybranych przykładach
•	określanie cech rzeźby barokowej, znajomość najważniejszych artystów i ich dzieł, omawianie i porównywanie przykładów
•	określanie znaczenia rzeźby i dekoracji rzeźbiarskiej w kościele oraz podawanie odpowiednich przykładów
•	znajomość sylwetki i najważniejszych dzieł rzeźbiarskich i architektonicznych Gianlorenza Berniniego, ich omawianie i analizowanie
•	tworzenie oryginalnej kompozycji dynamicznej, świadome posługiwanie się środkami wyrazu artystycznego dla uzyskania wrażenia ruchu i dynamiki 	
12.		Malarstwo barokowe
Porównanie twórczości Caravaggia, Velázqueza, Rubensa i Rembrandta.

Praca plastyczna: „Światło w ciemności’, „W ciemnym pokoju”	•	podręcznik (Sztuka nowożytna. Barok. Malarstwo, s. 106–117)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	reprodukcje dzieł sztalugowego malarstwa barokowego, malarstwa iluzjonistycznego oraz dzieł Caravaggia, Velázqueza, Rubensa, Rembrandta
•	kartka z bloku A3, miękki ołówek lub węgiel, gumka	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek ołówkiem lub węglem)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	określanie najważniejszych cech malarstwa barokowego
•	znajomość wybranych obrazów Caravaggia, Velázqueza, Rubensa, Rembrandta
•	umiejętność określenia zasadniczego tematu i nastroju dzieł
•	stworzenie pracy plastycznej, w której najistotniejszą rolę spełnia cieniowanie, wydobywanie przedmiotów z ciemnej przestrzeni za pomocą światła	•	określanie najważniejszych cech malarstwa barokowego, znajomość dzieł artystów z różnych krajów i Polski, analizowanie ich dzieł
•	znajomość sylwetek Caravaggia, Velázqueza, Rubensa, Rembrandta, określanie podobieństw i różnic między dziełami, twórczością poszczególnych artystów, analizowanie dzieł i ich elementów
•	stworzenie oryginalnej, nietypowej pracy plastycznej, w której najważniejszą rolę spełnia cieniowanie, wydobywanie przedmiotów za pomocą światła z ciemnej przestrzeni, zastosowanie zróżnicowanej faktury w rysunku	
13.		Cechy sztuki klasycystycznej.
Odzwierciedlenie idei oświeceniowych w różnych dziedzinach sztuk plastycznych w epoce klasycyzmu. Związki architektury z zabytkami antycznymi. Harmonia i spokój jako główne cechy malarstwa oraz rzeźby klasycystycznej.

Praca plastyczna: „Studium postaci z natury”	•	podręcznik (Sztuka nowożytna. Klasycyzm, s. 117–127)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	dowolne, wybrane przez nauczyciela reprodukcje dzieł z różnych dziedzin sztuki klasycystycznej
•	reprodukcje dzieł architektury starożytnej, które stanowiły inspirację dla architektów klasycystycznych
•	reprodukcje rekonstrukcji Pompei i Herkulanum
•	przykłady monumentalnej rzeźby klasycystycznej
•	reprodukcje malarstwa klasycystycznego o tematyce mitologicznej, religijnej, portrety, weduty
•	blok A3, cienkopis czarny, ołówek, węgiel rysunkowy, gumka	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	prezentacja reprodukcji
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek węglem)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	określanie źródeł oraz przybliżonego czasu trwania sztuki klasycystycznej
•	znajomość najważniejszych cech sztuki barokowej i największych zabytków różnych dziedzin sztuki
•	określanie form architektury klasycystycznej
•	znajomość najbardziej znanych zabytków nawiązujących do dzieł antycznych
•	znajomość cech kompozycji statycznej, rytmicznej, otwartej, zamkniętej
•	określanie cech rzeźby klasycystycznej
•	znajomość najbardziej charakterystycznych form i tematów rzeźbiarskich oraz wybranych dzieł
•	określanie formy i tematyki malarstwa klasycystycznego
•	znajomość najbardziej znanych twórców okresu klasycyzmu
•	znajomość zasady równowagi w kompozycji
•	umiejętność stworzenia pracy plastycznej z natury przedstawiającej człowieka	•	określanie różnorodnych źródeł oraz przedziału czasowego sztuki klasycystycznej
•	znajomość cech sztuki klasycystycznej, znajomość największych zabytków z różnych dziedzin sztuki, ich analizowanie i porównywanie
•	znajomość rodzajów budowli klasycystycznych oraz ich elementów nawiązujących do architektury antycznej
•	opisywanie, analizowanie, porównywanie zabytków klasycystycznych z analogicznymi dziełami antycznymi
•	znajomość cech kompozycji statycznej rytmicznej, otwartej, zamkniętej, pokazywanie ich na przykładach dzieł architektury
•	określanie wielu cech rzeźby klasycystycznej oraz ich omawianie i analizowanie na wybranych przykładach
•	znajomość form i tematów rzeźbiarskich charakterystycznych dla rzeźby klasycznej oraz podawanie odpowiednich przykładów
•	określanie stosowanych środków wyrazu artystycznego, podejścia do tematu w malarstwie klasycystycznym oraz ich omawianie i analizowanie w wybranych dziełach artystów klasycyzmu
•	znajomość ważnych twórców i ich dzieł, porównywanie i analizowanie ich dzieł
•	znajomość zasady równowagi w kompozycji i umiejętność wskazywania jej na przykładach dzieł klasycystycznych
•	stworzenie pracy plastycznej z natury, zachowanie odpowiednich proporcji postaci, miękkiego modelunku, stopniowanie różnic walorowych w rysunku	
14.		O romantycznym widzeniu świata
Najważniejsze cechy malarstwa romantyzmu. Ekspresja w dziełach. Środki wyrazu artystycznego potęgujące tajemniczy, podniosły nastrój.

Prace plastyczne: „Tajemniczy, opuszczony ogród”, „Ruiny starego zamku”	•	podręcznik (Sztuka nowożytna. Romantyzm, s. 127–133)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	dowolne, wybrane przez nauczyciela reprodukcje romantycznych europejskich i polskich dzieł malarskich (Géricault, Goya, Delacroix, Michałowski), reprodukcje obrazów Caspara Dawida Friedricha (jako inspiracja do pracy plastycznej)
•	kartka z bloku A4 lub duży arkusz papieru pakowego, farby plakatowe, pędzle, naczynia na wodę	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenia plastyczne (praca malarska farbą plakatową)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna lub grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie romantycznych cech dzieł malarskich (zastosowanych środków wyrazu artystycznego, tematyki)
•	znajomość elementów psychologicznego oddziaływania barw i nastroju wywoływanego przez zastosowanie określonych barw
•	dokonanie opisu omawianych dzieł i zauważanie podobieństw i różnic między obrazami
•	stworzenie barwnej pracy plastycznej, nawiązującej poprzez tajemniczy nastrój do dzieł romantycznych	•	określanie zasięgu i czasu trwania nurtu romantycznego w sztuce
•	określanie romantycznych cech dzieł malarskich, analizowanie i porównywanie zastosowanych środków wyrazu artystycznego, poruszanych tematów w obrazach malarzy romantycznych
•	znajomość psychologicznego oddziaływania barw, wskazywanie jego znaczenia w poznanych dziełach
•	opisywanie, omawianie, analizowanie elementów dzieł romantycznych
•	porównywanie różnych elementów, tematyki i formy obrazów romantycznych
•	stworzenie ciekawej, przemyślanej kompozycji barwnej, nawiązującej do dzieł romantycznych poprzez zastosowane środki wyrazu artystycznego	
15.		Realizm jako sposób obrazowania oraz kierunek w sztuce. Polskie malarstwo XIX wieku. Anegdoty o malarzach polskich.

Praca plastyczna: „Ptaki na tle pejzażu” lub 
karykatura (wydobycie charakterystycznych cech osoby)	•	podręcznik (Sztuka nowożytna. Realizm, s. 133–140)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane przez nauczyciela reprodukcje dzieł malarskich okresu realizmu ze sztuki europejskiej i polskiej oraz przykłady polskiego malarstwa historycznego
•	wybrane przez nauczyciela reprodukcje obrazów artystów polskich XIX w. inne niż w podręczniku (po jednym na ławkę) oraz reprodukcje obrazów Wojciecha Kossaka, Henryka Siemiradzkiego, Jana Stanisławskiego, 
•	anegdoty o malarzach z książki Eryka Lipińskiego Wesoło o malarzach
•	zdjęcia znanych osób, np. z kolorowych gazet
•	albumy przyrodnicze ze zdjęciami ptaków
•	blok A3, pastele olejne, akwarele, pędzle, naczynia na wodę, ołówek, gumka, czarny marker, kartka i przybory do pisania	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (praca techniką mieszaną – akwarelami i pastelami olejnymi)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	określanie formy i tematyki malarstwa okresu realizmu
•	zauważanie wpływu przemian społecznych na tematykę dzieł
•	znajomość wybranych, najważniejszych artystów epoki
•	znajomość znanych polskich malarzy XIX wieku i ich wybranych dzieł
•	rozpoznawanie nurtu malarstwa, tematu i środków wyrazu artystycznego w omawianych dziełach
•	znajomość pojęć: deformacja, synteza, ekspresja, realizm
•	określanie znaczenia twórczości polskich artystów XIX wieku , określanie ich stosunku do historii i rzeczywistości pod zaborami
•	komponowanie barwnej pracy plastycznej – pejzażu ze sztafażem
•	zastosowanie syntezy i deformacji w przedstawieniu portretowym	•	określanie formy i tematyki malarstwa okresu realizmu, znajomość najważniejszych dzieł i sylwetek artystów
•	omawianie, analizowanie obrazów, wskazywanie charakterystycznych cech obrazów realistycznych
•	znajomość wpływu przemian społecznych na tematykę dzieł, podawanie odpowiednich przykładów
•	wyjaśnianie pojęcia sztafażu w pejzażu
•	znajomość cech twórczości polskich malarzy XIX wieku, reprezentowanych przez nich kierunków, nurtów, dzieł, stosowanych środków wyrazu artystycznego oraz wskazywanie odpowiednich przykładów i analizowanie obrazów
•	określanie cech malarstwa historycznego i jego znaczenia w historii Polski
•	znajomość pojęć: synteza, deformacja, ekspresja, realizm i umiejętność wskazywania ich w dziełach malarskich i rysunkowych
•	zakomponowanie oryginalnej barwnej pracy plastycznej – pejzażu ze sztafażem – nawiązującej do dzieł malarzy realistów
•	celowe posługiwanie się syntezą i deformacją dla podkreślenia charakterystycznych cech wyglądu i osobowości osoby portretowanej	
16.		Test sprawdzający wiadomości po I semestrze nauki	•	test
•	przybory do pisania, ołówek, gumka	•	praca sprawdzająca
•	ćwiczenie kontrolne
(indywidualna forma pracy)	•	znajomość podstawowych pojęć dotyczących opisu dzieła sztuki i wyróżniających jego elementy
•	znajomość podstawowych informacji dotyczących sztuki starożytnej Grecji i Rzymu, średniowiecznej sztuki romańskiej i gotyckiej, renesansowej, manieryzmu, baroku, klasycyzmu, romantyzmu, realizmu
•	znajomość przybliżonego przedziału czasowego oraz podstawowych cech sztuki poszczególnych okresów, a także najważniejszych zabytków
•	znajomość zależności dzieła od okoliczności powstania, czasu, stylu epoki oraz  wpływ ograniczeń technicznych na formę dzieła
•	znajomość wybranych dzieł twórców z Pocztu Wielkich Artystów (do realizmu)	•	znajomość pojęć określających elementy dzieła sztuki i umiejętność zastosowania ich w opisie i interpretacji wybranego dzieła
•	znajomość sztuki starożytnej Grecji i Rzymu, średniowiecznej sztuki romańskiej i gotyckiej, renesansu, manieryzmu, baroku, klasycyzmu, romantyzmu, realizmu w zakresie pozwalającym na określenie dokładnego przedziału czasowego, omawianie cech sztuki wymienionych okresów na podstawie analizy zabytków różnych dziedzin plastyki
•	wskazywanie różnorodnych zależności, uwarunkowań dotyczących dzieł, znajomość sylwetek twórców z Pocztu Wielkich Artystów (do realizmu), określanie znaczenia ich twórczości w sztuce europejskiej	
17.		Omówienie testu po I semestrze nauki.
Powtórzenie wiadomości o artystach wymienionych w Poczcie Wielkich Artystów (Fidiasz, Wit Stwosz, Michał Anioł, Leonardo da Vinci, Rafael, Caravaggio, Peter Paul Rubens, Rembrandt, Diego Velázquez, Jacques Louis David, Francisco Goya, Eugène Delacroix, Piotr Michałowski, Gustave Courbet) 	•	podręcznik
•	płyta CD
•	reprodukcje dzieł artystów wymienionych w Poczcie Wielkich Artystów (do realizmu) 
•	komputer z dostępem do Internetu	•	pogadanka 
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia (prezentacje, omówienia twórczości artystów)
•	prezentacja ćwiczeń
(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	powtarzanie, utrwalanie wiadomości na temat twórców, określanie cech epok, czasu powstania i specyfiki tworzonych przez nich dzieł
•	stworzenie krótkiej prezentacji o twórczości wybranego (wybranych) artystów, również w formie (lub z elementami) prezentacji multimedialnej	•	umiejętność powtarzania, utrwalania wiadomości na temat twórców, omawianie, określanie cech epok, okresów, ustalanie chronologii twórczości artystów, omawianie i porównywanie specyfiki ich twórczości
•	wygłoszenie krótkiej słownej prezentacji twórczości wybranego (wybranych) artystów i stworzenie plastycznej prezentacji multimedialnej na ten temat	
18.		O fotografii – między sztuką a dokumentacją.
Kadrowanie – interpretacja rzeczywistości.
Malarstwo impresjonistów i postimpresjonistów.
Wpływ okryć z zakresu optyki i fotografii na twórczość artystów, cechy kierunku.
Vincent van Gogh, Paul Cézanne, osobowości, które wpłynęły na sztukę XX wieku.

Praca plastyczna:
„Przedmiot i jego powiększenie – struktura i 
forma, światła i cienie” lub
„Dworzec kolejowy – wycinek rzeczywistości”	•	podręcznik (Tajemnice plastyki. O fotografii, s. 141–144, Sztuka nowoczesna. Impresjonizm, Postimpresjonizm, s. 145-152)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	przygotowane przez nauczyciela reportaże fotograficzne, np. z czasopism
•	różne rodzaje fotografii (dokumentalna, rodzinna, artystyczna, filmowa)
•	zdjęcia przyrodnicze
•	wybrane reprodukcje obrazów impresjonistów
•	zdjęcia pociągów
•	2 kartki A4 lub kartka A3, farby akwarelowe, pędzle, naczynia na wodę	•	pogadanka
•	praca z tekstem
•	prezentacja zdjęć
•	rozmowa nauczająca
•	dyskusja
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (praca malarska farbami akwarelowymi)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	znajomość cech i rodzajów fotografii
•	znajomość funkcji fotografii
•	określanie cech fotografii jako dziedziny sztuki
•	znajomość pojęć dotyczących fotografii: kadr, ujęcie, cięcie fotograficzne, fotomontaż
•	znajomość cech, form i sposobów interpretowania rzeczywistości w fotografii
•	określanie sposobów komponowania zdjęć
•	określanie znaczenia odkryć z optyki, kadrowania w fotografii i sposobów malowania w romantycznym malarstwie dla rozwoju impresjonizmu
•	określanie cech, kierunków i różnic między nimi, sposobów malowania, kolorystyki, podejścia do tematu w malarstwie impresjonizmu
•	znajomość wybranych artystów i ich dzieł
•	stworzenie pracy plastycznej inspirowanej tematyką, kolorystyką i sposobem malowania impresjonistów
•	umiejętność kadrowania obrazu, stworzenie prac plastycznych nawiązujących do kadrowania fotograficznego	•	znajomość cech, rodzajów fotografii oraz przemian tej dziedziny, wskazywanie odpowiednich przykładów
•	znajomość funkcji fotografii i ich przeobrażania się
•	określanie cech fotografii jako dziedziny plastyki
•	rozpoznawanie stosowanych środków wyrazu artystycznego w dziełach fotograficznych
•	znajomość specyfiki kompozycji fotograficznych
•	znajomość pojęć: kadr, ujęcie, cięcie, zbliżenie fotograficzne, fotomontaż oraz wskazywanie ich przy omawianiu zdjęć
•	znajomość nośników, na które kopiowane są zdjęcia
•	znajomość cech, form i sposobów interpretowania rzeczywistości w fotografii
•	omawianie zdjęć i wskazywanie w nich zastosowanych środków wyrazu artystycznego
•	wskazywanie różnic między komponowaniem zdjęcia i obrazu
•	określanie cech kierunków, wskazywanie różnic i przeobrażeń w malarstwie od impresjonizmu do postimpresjonizmu – sposobów malowania, kolorystyki, podejścia do tematu, wskazywanie tych cech na przykładach dzieł
•	znajomość istotnych artystów i dzieł oraz analizowanie i porównywanie elementów dzieł
•	stworzenie ciekawej pracy plastycznej inspirowanej tematyką, kompozycją, kolorystyką, sposobem malowania impresjonistów i postimpresjonistów
•	świadome nawiązywanie do stylistyki kierunków
•	kadrowanie obrazu, świadome wybieranie fragmentu kadru we własnej pracy plastycznej	
19.		Płynność linii, precyzja rysunku, delikatność barw. O secesji i twórczości polskich malarzy przełomu XIX i XX wieku.

Praca plastyczna: „Kwiaty i liście”	•	podręcznik (Secesja i malarze polscy przełomu XIX i XX wieku, s. 145–160)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane przez nauczyciela reprodukcje obrazów malarzy polskich przełomu XIX i XX wieku, głównie Wyspiańskiego, Malczewskiego, Wojtkiewicza
•	kartka z bloku technicznego A4, kolorowe tusze, pędzelki, czarny tusz, piórko, naczynia na wodę lub kolorowe i czarne flamastry, ołówki, gumki	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek kolorowymi tuszami lub flamastrami, rysunek czarnym tuszem i piórkiem lub czarnym flamastrem)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	określanie zasadniczych cech stylu secesyjnego
•	znajomość wybranych zjawisk w malarstwie polskim przełomu XIX i XX wieku
•	znajomość wybranych dzieł Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego, Witolda Wojtkiewicza
•	stworzenie barwnej lub czarno-białej kompozycji roślinnej o płynnych liniach, silnych kontrastach barwnych lub walorowych, nawiązującej do ornamentów secesyjnych	•	określanie cech, przyczyn powstania i zakresu zainteresowań stylu secesyjnego
•	omawianie elementów stylowych secesji na przykładach dzieł
•	znajomość zjawisk artystycznych w malarstwie polskim przełomu XIX i XX wieku, symbolizmu, secesji
•	znajomość wybranych dzieł Stanisława Wyspiańskiego, Jacka Malczewskiego i Witolda Wojtkiewicza, umiejętność analizy i interpretacji ich dzieł
•	stworzenie barwnej lub czarno-białej, oryginalnej kompozycji roślinnej o płynnych liniach, silnych kontrastach barwnych lub walorowych, świadoma interpretacja cech stylu secesyjnego	
20.		Malarstwo 1. połowy XX wieku.
Widzenie świata artystów fowizmu, ekspresjonizmu, kubizmu, abstrakcjonizmu i surrealizmu. Nurty w malarstwie polskim.

Praca plastyczna: „Drzewo i człowiek widziane przez fowistę, ekspresjonistę, kubistę, abstrakcjonistę, surrealistę” (do wyboru)	•	podręcznik (Sztuka nowoczesna. Malarstwo 1. połowy XX wieku, s. 161–178)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane przez nauczyciela reprodukcje dzieł fowistów, ekspresjonistów, kubistów, abstrakcjonistów, surrealistów, np. Matisse’a, Picassa, Chagalla, Dalego, Kandinskiego, Malewicza
•	kartka z bloku A3 lub kolorowy brystol A1, pastele suche, pastele olejne, kolorowe gazety, klej, nożyczki	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (kolaż z gazet, praca pastelami olejnymi lub suchymi)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	określanie zasadniczych cech fowizmu, ekspresjonizmu, kubizmu, abstrakcjonizmu i surrealizmu 1. połowy XX wieku oraz nurtów malarstwa polskiego 1. połowy XX wieku
•	znajomość wybranych obrazów Matisse’a, Picassa, Chagalla, Dalego, Kandinskiego, Malewicza
•	znajomość dzieł malarzy polskich, m.in. Stanisława Ignacego Witkiewicza, Władysława Strzemińskiego, Jana Cybisa
•	stworzenie kompozycji nawiązującej do stylistyki jednego z omawianych nurtów	•	określanie cech malarstwa fowistów, ekspresjonistów, kubistów, abstrakcjonistów, surrealistów 1. połowy XX wieku i nurtów malarstwa polskiego 1. połowy XX wieku, określanie różnic, podobieństw, analizowanie dzieł i stosowanych środków wyrazu artystycznego
•	znajomość i umiejętność analizowania, omawiania wybitnych dzieł, sylwetek, specyfiki twórczości wybranych artystów, m.in. Matisse’a, Picassa, Chagalla, Dalego, Kandinskiego, Malewicza
•	znajomość specyfiki twórczości artystów polskich 1. połowy XX wieku, m.in. Stanisława Ignacego Witkiewicza (zwrócenie uwagi na pojęcie czystej formy), Władysława Strzemińskiego (znajomość zasad unizmu)
•	określanie związków nurtów europejskich z nurtami twórczości artystów polskich, porównywanie, analizowanie dzieł malarskich
•	stworzenie oryginalnej kompozycji, której stylistyka w celowy i zamierzony sposób nawiązuje do omawianych nurtów
•	omówienie i wyjaśnienie zastosowanego w pracy plastycznej sposobu nawiązania do najważniejszych cech wybranego kierunku	
21.		Rzeźba XIX wieku.
Przeobrażenia w rzeźbie XX wieku. Znaczenie realizmu, deformacji i syntezy formy w rzeźbie.

Praca plastyczna:
„Jak rzeźbiarze przygotowują się do pracy? Szkice głowy i dłoni z różnych stron” (szkice analityczne i syntetyczne, skróty perspektywiczne w rysunku)	•	podręcznik (Sztuka nowoczesna. Rzeźba XIX wieku, s. 152–154, Rzeźba 1. połowy XX wieku, s. 178–182, Rzeźba po II wojnie światowej, s. 202–205)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	reprodukcje wybranych rzeźb XIX i XX wieku (np. reprodukcje rzeźb Augusta Rodina, Aristida Maillola, Constantina Brăncuşiego, Jacquesa Lipchitza oraz artystów polskich, m.in. Katarzyny Kobro, Gustawa Zemły, Aliny Szapocznikow, Magdaleny Abakanowicz
•	dowolny atlas anatomiczny dla artystów
•	kartki z bloku A4, miękki ołówek, gumka	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenia plastyczne (szkice ołówkiem z natury)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, zbiorowa forma pracy)	•	znajomość wybranych sylwetek i dzieł niektórych artystów: Augusta Rodina, Aristide’a Maillola, Katarzyny Kobro, Magdaleny Abakanowicz
•	określanie chronologii dzieł
•	znajomość specyfiki dzieł przedstawiających i nieprzedstawiających
•	określanie stosowanych w rzeźbie środków wyrazu (realizm, synteza, deformacja)
•	odniesienie szkiców części ciała w różnych ujęciach do przestrzenności rzeźby	•	znajomość sylwetek artystów i dzieł rzeźbiarskich XIX i XX wieku: Rodina, Maillola, Brăncuşiego, Lipchitza oraz artystów polskich: Kobro, Zemły, Abakanowicz, Szapocznikow
•	analizowanie dzieł, określanie chronologii ich powstania 
•	znajomość związków formy rzeźb z dziełami innych dziedzin sztuki z tego samego okresu
•	określanie wielu środków wyrazu artystycznego podczas analizowania rzeźb
•	świadome określanie przeobrażeń rzeźby – od realizmu poprzez deformacje i syntezę formy do abstrakcji
•	znajomość cech rzeźby organicznej i ekspresyjnej
•	określanie wpływu zastosowania nowych materiałów na kształt rzeźb
•	wykonanie ciekawych, analitycznych i syntetycznych szkiców części ciała, umiejętność wybrania charakterystycznych ujęć, analizowanie znaczenia rysunków wstępnych wykonywanych przez artystów dla późniejszej formy rzeźby	
22.		Przyczyny i formy przemian w architekturze na przykładzie sześciu najsławniejszych budowli stulecia 1850-1950. Architektura współczesna. Wpływ nowych materiałów na kształt budowli. Nowe funkcje budowli.

Praca plastyczna: „Projekt stacji kosmicznej, lotniska, centrum handlowego, budynku szkoły przyszłości” (do wyboru)	•	podręcznik (Sztuka nowoczesna. Architektura – sześć najsławniejszych budowli stulecia 1850–1950, s. 183–187, Sztuka współczesna. Architektura współczesna, s. 232–238)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane przez nauczyciela zdjęcia obiektów architektonicznych od połowy XIX w. do współczesności, budowle z różnych materiałów
•	brystol A2, kolorowe folie samoprzylepne, papiery kolorowe, klej, nożyczki 
lub 
•	papierowe opakowania po artykułach spożywczych, tektura na podstawę, klej, taśma klejąca, nożyczki do papieru, farby plakatowe, pędzle	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji zdjęć
•	ćwiczenia
•	dyskusja
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenie plastyczne (projekt wycinany z kolorowych folii samoprzylep-
       nych) 
lub
•	wykonanie modelu budynku z papierowych opakowań)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie cech i form architektury nowoczesnej i współczesnej
•	określanie wpływu materiału budowlanego na formę budowli
•	określanie związków formy i funkcji budowli
•	określanie przyczyn przemian w architekturze
•	znajomość najważniejszych budowli
•	znajomość przemian w architekturze i wskazanie jednej z przyczyn tych przemian
•	stworzenie projektu budynku przyszłości, dostosowanie formy budowli do spełnianej funkcji w tworzonej pracy plastycznej
lub
•	tworzenie makiety przestrzennej formy budowli o nowej funkcji, próba dostosowania formy do tej funkcji 	•	określanie cech i form architektury nowoczesnej i współczesnej, geometryzacja kształtów
•	określanie wpływu materiału budowlanego na formę budowli, wskazywanie związków na przykładach wybranych budowli
•	określanie związków formy i funkcji budowli, nowe funkcje budowli
•	 określenie przyczyn przemian w architekturze
•	znajomość największych budowli i ich twórców, omawianie i analizowanie form tych budowli
•	znajomość przemian w architekturze, umiejętność powiązania ich ze zmianami upodobań estetycznych, pojawianiem się budowli o nowych funkcjach, nowymi materiałami, rozwojem miast
•	stworzenie projektu budynku szkoły przyszłości, dostosowanie formy budowli do spełnianej funkcji, wykazanie się fantazją i pomysłowością w tworzonej pracy plastycznej
lub
•	tworzenie makiety przestrzennej budowli o nowej funkcji, próba dostosowania formy do tej funkcji, wykazywanie się pomysłowością i stosowaniem oryginalnych rozwiązań przestrzennych	
23.		Medialny charakter współczesnych wydarzeń artystycznych.
O łamaniu kanonów estetycznych i twórczym myśleniu.
Joseph Beuys.

Praca plastyczna:
„Plakat o wystawie znanego malarza”	•	podręcznik (Tajemnice sztuki. Awangarda i sztuka tradycyjna. Reklama i plakat. Promocja sztuki współczesnej, s. 188–193, Poczet Wielkich Artystów. Joseph Beuys, s. 225–227
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	dowolne, przygotowane przez nauczyciela przykłady zdjęć billboardów, plakatów (np. polskiej szkoły plakatu), ulotek reklamowych
•	materiał ilustracyjny dotyczący twórczości Josepha Beuysa
•	ołówki, kredki ołówkowe, flamastry, cienkopisy, kartki A4, A3 do szkicowania
•	brystol A1 lub A2, markery, farby plakatowe, papier kolorowy, klej, nożyczki, pędzle, naczynia na wodę
•	dostęp do komputera i Internetu z wybranym programem graficznym
•	dostępne wydruki dzieł (zgodnie z prawem autorskim)	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (plakat wykonany techniką mieszaną, kolaż z dzieł artysty lub projekt plakatu wykonany techniką grafiki komputerowej)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie znaczenia awangardy w sztuce
•	określanie różnic między twórczością tradycyjną i awangardową
•	znajomość wybranego dzieła Josepha Beuysa
•	określanie cech plakatu jako złożonego znaku graficznego
•	określanie znaczenia promocji sztuki współczesnej dla popularyzacji plastyki
•	znajomość pojęć: galeria, wernisaż, katalog
•	zaprojektowanie i wykonanie plakatu na temat wystawy znanego artysty, wykorzystanie kolażu, próba tworzenia złożonego znaku graficznego połączonego z tekstem	•	określanie złożonej roli awangardy i jej wpływu na losy sztuki, podawanie przykładów
•	interpretowanie, podejmowanie próby zrozumienia twórczości artystów awangardowych oraz ich motywacji artystycznych
•	porównanie twórczości tradycyjnej i awangardowej
•	znajomość sylwetki Josepha Beuysa
•	określanie cech plakatu jako złożonego znaku graficznego
•	znajomość wybranych dzieł lub twórczości artysty polskiej szkoły plakatu
•	określanie znaczenia promocji sztuki współczesnej dla popularyzacji plastyki
•	znajomość wybranej wystawy, przegotowanie opisu dzieł, napisanie recenzji
•	znajomość pojęć: galeria wernisaż, katalog oraz określanie ich znaczenia dla działań promocyjnych dotyczących wydarzenia artystycznego
•	zaprojektowanie i wykonanie plakatu o ciekawej formie na temat wystawy znanego artysty, wykorzystanie elementów kolażu w pracy, posługiwanie się oryginalnymi, złożonymi znakami graficznymi, odpowiednie liternictwo i kompozycja tekstu	
24.		Wycieczka. Oglądanie wybranej wystawy lub ekspozycji muzealnej

Ćwiczenie: 
„Wrażenia z wystawy. Najciekawsze dzieło” (recenzja lub wymyślony wywiad z artystą)	•	katalog wystawy
•	kartki, zeszyty lub notatniki, przybory do pisania	•	oglądanie ekspozycji
•	rozmowa nauczająca 
•	ćwiczenie	•	umiejętność kulturalnego odbioru wystawy
•	wskazanie niektórych, wybranych elementów promocji związanych z ekspozycją
•	znajomość uproszczonych wyjaśnień pojęć: galeria, muzeum, ekspozycja, wernisaż, plakat, billboard
•	wskazanie dowolnego medialnego działania promocyjnego związanego z ekspozycją
•	napisanie krótkiej notatki z wystawy o charakterze recenzji, opisu lub wywiadu, dokonanie wyboru dzieła, które zdaniem ucznia było najciekawsze 	•	umiejętność kulturalnego, właściwego, aktywnego odbioru wystawy
•	wskazywanie wielu elementów z zakresu reklamy i promocji sztuki związanych z oglądaną ekspozycją
•	dobra znajomość pojęć: galeria, muzeum, ekspozycja, wernisaż, katalog, aranżacja ekspozycji, plakat, billboard, wskazywanie różnych przykładów
•	wskazywanie przedsięwzięć medialnych związanych z promocją sztuki
•	napisanie krótkiej, oryginalnej wypowiedzi na temat wystawy o charakterze recenzji lub wymyślonego wywiadu z twórcą dzieł, dokonanie wyboru dzieła, które podobało się najbardziej, uzasadnienie wyboru	
25.		Malarstwo po II wojnie światowej (przegląd kierunków).

Praca plastyczna: „Obraz abstrakcyjny malowany techniką drippingu”	•	podręcznik (Sztuka współczesna. Malarstwo po II wojnie światowej, s. 194–201)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	słownik terminów plastycznych
•	słownik kierunków, ruchów i kluczowych pojęć sztuki 2. połowy XX wieku
•	reprodukcje dzieł action-painting, op-artu, neofiguracji, hiperrealizmu, tendencji zerowej, obrazów Jacksona Pollocka, Francisca Bacona
•	papier pakowy, farby plakatowe w tubach i słoiczkach, pędzle, naczynia do rozrabiania farb, naczynia na wodę	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji, 
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (malunek wykonany farbami plakatowymi techniką drippingu)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	orientacyjne określanie najważniejszych cech kierunków w malarstwie po II wojnie światowej (action painting, op-art, neofiguracja, hiperrealizm, tendencja zerowa)
•	znajomość wybranych dzieł Jacksona Pollocka i Francisca Bacona
•	stworzenie kompozycji techniką drippingu	•	określanie cech kierunków w malarstwie po II wojnie światowej (action painting, op-art, neofiguracja, hiperrealizm, tendencja zerowa), omawianie i porównywanie dzieł w ramach jednego lub różnych kierunków
•	znajomość sylwetek Jacksona Pollocka i Francisca Bacona, omawianie i analizowanie, interpretowanie ich dzieł
•	stworzenie bogatej, wieloelementowej kompozycji plastycznej techniką drippingu	
26.		Sztuka polska po II wojnie światowej.

Praca plastyczna: „Obraz abstrakcyjny –świat wewnętrznych przeżyć”	•	podręcznik (Sztuka polska po II wojnie światowej, s. 205–215)
•	zeszyt ćwiczeń 
•	płyta CD
•	słownik terminologiczny sztuk pięknych
•	słownik kierunków, ruchów i kluczowych pojęć sztuki 2. połowy XX wieku
•	reprodukcje dzieł malarskich i rzeźbiarskich powojennych malarzy polskich, m.in. Andrzeja Wróblewskiego, Tadeusza Brzozowskiego, Jana Lebensteina, Jerzego Nowosielskiego, Tadeusza Kantora, Magdaleny Abakanowicz, Adama Myjaka, Gustawa Zemły, Aliny Szapocznikow
•	dwie kolorowe kartki z bloku A3, pastele suche lub olejne	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji 
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek pastelami suchymi lub olejnymi)
•	prezentacja prac uczniów
(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie głównych zjawisk w polskim malarstwie powojennym
•	znajomość wybranych dzieł malarskich artystów starszego pokolenia o charakterze przedstawiającym i nieprzedstawiającym
•	znajomość wybranych dzieł rzeźbiarskich polskich rzeźbiarzy powojennych
•	wyjaśnianie pojęcia abakan
•	znajomość dwóch rodzajów abstrakcji
•	zakomponowanie abstrakcyjnej pracy plastycznej o silnym zabarwieniu uczuciowym	•	określanie i omawianie zjawisk ważnych w polskim malarstwie powojennym, wskazywanie nurtów, omawianie środków wyrazu artystycznego stosowanych w dziełach
•	znajomość sylwetek wskazanych artystów tego okresu 
•	znajomość nowych materiałów i form rzeźbiarskich, wyjaśnianie pojęcia abakan
•	określanie specyfiki dwóch rodzajów abstrakcji
•	zakomponowania oryginalnej, wieloelementowej pracy abstrakcyjnej o silnym zabarwieniu u czuciowym, świadome nawiązanie do nurtu abstrakcji gorącej	
27.		Gdy zacierają się granice i otwierają nowe obszary sztuki. 
Pop-art, happening, konceptualizm.

Prac plastyczna: „Obraz z liter i słów, inspirowany twórczością Romana Opałki” 
lub 
projekt happeningu	•	podręcznik (Sztuka współczesna. Nowy świat sztuki, s. 216–221)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	wybrane reprodukcje dzieł konceptualnych i przykładów polskiego malarstwa współczesnego
•	zdjęcia, dokumentacja fotograficzna happeningów
•	reprodukcje dzieł pop-artu, konceptualizmu
•	Słownik kierunków, ruchów i kluczowych pojęć sztuki drugiej połowy XX wieku 
•	słownik ortograficzny
•	brystol A2, kartki z bloku A4, czarny flamaster, linijka, przybory geometryczne, ołówki, gumki lub kredki ołówkowe.	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	dyskusja, 
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunek czarnym flamastrem lub szkice ołówkiem i kredkami)
•	omówienie, prezentacja projektów 
(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy).	•	określanie cech konceptualizmu
•	znajomość wybranego dzieła Josepha Beuysa
•	umiejętność określenia cech happeningu
•	znajomość różnych zjawisk sztuki współczesnej i ich cech
•	znajomość twórców znanych happeningów
•	umiejętność określania cech pop-artu, znajomość roli artysty
•	umiejętność stworzenia pracy plastycznej nawiązującej do dzieł konceptualnych, zainspirowanej twórczością Romana Opałki
lub
•	umiejętność zaplanowania sekwencji scen, obrazów, happeningu stworzenie scenariusza ze szkicami	•	umiejętność określenia cech konceptualizmu oraz omawianie ich na wybranych przykładach
•	znajomość sylwetki, dzieł, postaw artystycznych Josepha Beuysa
•	umiejętność określenia cech happeningu, wskazywanie twórców znanych happeningów
•	umiejętność określenia roli happenera
•	znajomość różnych zjawisk sztuki współczesnej i omawianie ich cech, podawanie przykładów
•	umiejętność określania cech pop-artu, związku z kulturą masową
•	znajomość roli artysty, dawanie odpowiednich przykładów, 
•	umiejętność stworzenia pomysłowej, starannej pracy plastycznej nawiązującej do dzieł konceptualnych, inspirowanej twórczością Romana Opałki
lub
•	umiejętność zaplanowania sekwencji scen, obrazów i ich otoczenia zachowujących charakter happeningu poprzez oryginalność, nietypowość skojarzeń i niejasność przekazu, stworzenie ciekawego scenariusza z rysunkami	
28.		O asamblażach, performance, environment, instalacjach.
Ćwiczenie: 
projekt asamblażu	•	podręcznik (Nowy świat sztuki. Asamblaż. Environment i instalacje. Performance, s. 221–227)
•	zeszyt ćwiczeń 
•	słownik terminów plastycznych
•	Słownik kierunków, ruchów i kluczowych pojęć sztuki drugiej połowy XX wieku
•	reprodukcje asamblaży Władysława Hasiora, przykłady environment, instalacji, performance
•	fragment komedii „Nie lubię poniedziałku” (scena na wystawie rzeźby) 
•	rozmaite przedmioty, taśma klejąca (do asamblaży)
•	kartki z bloku A4, kredki ołówkowe, ołówki, gumki, kartki i przybory do pisania	•	pogadanka
•	prezentacja materiału ilustracyjnego
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (rysunkowy projekt asamblażu)
•	prezentacja projektów
(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie cech asamblażu
•	znajomość pojęć: asamblaż, environment, instalacja, performance, określanie ich znaczenia
•	określanie roli artysty i stopnia uczestnictwa odbiorcy w działaniach sztuki współczesnej
•	zaprojektowanie kompozycji asamblażu z zaproponowanych przedmiotów	•	określanie cech asamblaży, wskazywanie przykładów oraz ich analizowanie
•	znajomość pojęć: asamblaż, environment, instalacja, performance, określanie dokładnych cech, różnic oraz wskazywanie odpowiednich przykładów
•	znajomość roli artysty i widza (odbiorcy) w sztuce współczesnej, świadomość zacierania się granic między dziedzinami plastyki
•	określanie znaczenia dokumentacji fotograficznej
•	zaprojektowanie oryginalnej formy asamblażu z zaproponowanych przedmiotów	
29.		Land art, wideo-art i sztuka publiczna.

Praca plastyczna: obiekt sztuki publicznej, 
dzieło land artu	•	podręcznik (Nowy świat sztuki. Land art (sztuka ziemi). Sztuka wideo, multimedia. Sztuka publiczna, s. 227–231)
•	zeszyt ćwiczeń 
•	płyta CD
•	zdjęcia obiektów sztuki publicznej, sztuki wideo oraz dzieł land artu
•	słownik terminów plastycznych
•	Słownik kierunków ruchów i kluczowych pojęć sztuki drugiej połowy XX wieku 
•	duże zdjęcia fragmentów ulic, miasta oraz dowolnego pejzażu (wydruk komputerowyA4)
•	kartka z bloku A4, pastele olejne, klej, nożyczki	•	pogadanka
•	prezentacja materiału ilustracyjnego
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (projekt obiektu wykonany techniką kolażu)
•	prezentacja prac uczniów
•	(indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie cech dzieł sztuki publicznej, sztuki wideo i land artu, projektowanie rozmiarów przedsięwzięcia i zasięgu jego odbiorców
•	znajomość wybranych dzieł i ich twórców
•	stworzenie projektu dzieła land art lub sztuki publicznej metodą kolażu	•	określania cech dzieł land artu, sztuki wideo i sztuki publicznej, rozpatrywanie rozmiarów przedsięwzięcia, wymowy dzieła, zasięgu jego odbiorców, analizowanie przykładów, porównywanie dzieł
•	znajomość twórców i ich dzieł, umiejętność opisywania cech obiektów
•	stworzenie oryginalnego projektu dzieła land art lub sztuki publicznej, dostosowanie formy projektu do otoczenia (np. kolorystyka)	
30.		Odtwarzanie i przetwarzanie rzeczywistości czy tworzenie innych światów w kadrach fotograficznych, filmowych i scenach teatralnych.

Praca plastyczna: fotomontaż surrealistyczny 
lub 
scenografia dla teatru plastycznego lub 
projekt kilku ujęć krótkiego filmu, czyli jak „poruszyć” komiks?	•	podręcznik (Tajemnice sztuki. O fotografii, s. 141–144, Tajemnice sztuki. Teatr. Film, s. 239–248)
•	zeszyt ćwiczeń
•	płyta CD
•	kadry z filmów wybrane przez nauczyciela 
•	zdjęcia sztuk teatralnych, m.in. teatrów plastycznych Tadeusza Kantora, Józefa Szajny
•	fragmenty filmów i sztuk ważnych w historii kina lub teatru
•	dostęp do komputera z wybranym programem graficznym
•	telefon komórkowy lub inne urządzenie elektroniczne pozwalające na nagranie filmu
•	4 karki z bloku A3, kredki, ołówkowe, ołówki, gumki, cienkopisy, wybrane zdjęcia z czasopism, klej	•	pogadanka
•	prezentacja materiału ilustracyjnego
•	rozmowa nauczająca
•	dyskusja
•	ćwiczenia
•	ćwiczenie plastyczne (fotomontaż, kolaż ze zdjęć, projekt scenografii tradycyjną technika plastyczną lub techniką grafiki komputerowej, plan kadrów filmu, szkice, rysunki ujęć, nakręcenie filmu)
•	prezentacja wybranych prac (indywidualna, grupowa, zbiorowa forma pracy)	•	określanie specyfiki teatru, fotografii, filmu
•	znajomość pojęć dotyczących fotografii, teatru, filmu: dagerotyp, kadr, ujęcie, fotomontaż, scenografia, scena 
•	znajomość wybranych rodzajów fotografii, sztuk teatralnych, filmów
•	znajomość różnych nośników, na których można zapisać zdjęcia, filmy
•	nawiązanie do surrealizmu w wykonanym fotomontażu
•	zaprojektowanie scenografii do wybranej sztuki teatralnej tradycyjnymi technikami plastycznymi lub przy wykorzystaniu programu graficznego
•	zaprojektowanie kolejnych ujęć, kadrów fragmentu filmu	•	określanie specyfiki, omawianie i porównywanie teatru, fotografii, filmu, szukanie związków ze sztukami plastycznymi
•	znajomość charakteru teatru przed i po wielkiej reformie
•	znajomość kierunków w sztuce XX wieku, które wpłynęły na teatr i film
•	znajomość pojęć dotyczących fotografii, teatru, filmu; dagerotyp, kadr, ujęcie, fotomontaż, scenografia, scena
•	znajomość różnych rodzajów fotografii, sztuk teatralnych, filmów, podawanie i omawianie wybranych przykładów
•	znajomość wybranych twórców filmowych i teatralnych
•	znajomość różnych nośników na których można zapisać zdjęcia, filmy
•	wykonanie oryginalnego fotomontażu nawiązującego swoją formą do surrealizmu 
•	zaprojektowanie oryginalnej scenografii do sztuki teatralnej tradycyjnymi technikami plastycznymi lub przy wykorzystaniu programu graficznego
•	zaprojektowanie kolejnych ujęć filmu, ciekawe zakomponowanie kadrów, lub nakręcenie filmu	
31.		Test sprawdzający wiadomości po II semestrze nauki	•	test
•	przybory do pisania, ołówek, gumka	•	praca sprawdzająca
•	ćwiczenie kontrolne 
•	(indywidualna forma pracy)	•	znajomość podstawowych treści edukacyjnych po II semestrze nauki (patrz: test po II semestrze nauki)
•	znajomość rodzajów fotografii
•	znajomość pojęć: ujęcie, kadrowanie
•	znajomość cech, twórców, wybranych dzieł impresjonizmu i postimpresjonizmu, kolorystyki, tematyki, metody malarskiej
•	znajomość cech rzeźby XIX wieku oraz rzeźb wybranych artystów
•	znajomość cech secesji
•	znajomość wybranych dzieł artystów polskich przełomu XIX i XX wieku
•	znajomość cech kierunków malarskich 1. połowy XX wieku: fowizmu, ekspresjonizmu, kubizmu, abstrakcjonizmu (rodzajów abstrakcji), surrealizmu, umiejętność wskazania artystów i ich wybranych dzieł
•	określanie cech architektury od połowy XIX wieku do współczesności, wpływu przemian funkcji stosowanych materiałów, geometryzacji formy, znajomość wybranych, największych budowli i ich twórców
•	znajomość pojęcia awangarda, określanie cech sztuki tradycyjnej i awangardowej
•	znajomość cech plakatu oraz jego współczesnych form
•	znajomość form plastycznych stosowanych w reklamie
•	znajomość elementów promocji wydarzenia artystycznego sztuki współczesnej
•	znajomość cech rzeźby XX wieku: klasycznej, kubistycznej, organicznej, ekspresyjnej oraz twórców i największych dzieł
•	znajomość kierunków malarskich po II wojnie światowej, wybranych przedstawicieli i dzieł action painting, op-artu, pop-artu, neofiguracji, hiperrealizmu, tendencji zerowej
•	znajomość zjawisk i form sztuki współczesnej
•	umiejętność określania cech, artystów, wybranych dzieł pop-artu, happeningu, konceptualizmu, asamblażu, environmentu, instalacji, performance, sztuki wideo i multimedialnej, sztuki publicznej
•	znajomość specyfiki teatru i filmu, przemian w nich zachodzących, związków z innymi dziedzinami plastyki
•	znajomość podstawowych pojęć związanych z teatrem i filmem
•	znajomość wybranych obrazów teatralnych i filmowych oraz niektórych ich twórców	•	znajomość rozszerzonych treści edukacyjnych po II semestrze nauki (patrz: test po II semestrze nauki)
•	znajomość rodzajów fotografii, zmieniających się funkcji tej dziedziny
•	znajomość pojęć: ujęcie, kadrowanie
•	umiejętność zastosowania w opisie fotografii pojęć ujęcia, kadrowania
•	znajomość cech, twórców, dzieł impresjonizmu i postimpresjonizmu, kolorystyki, tematyki, metody malarskiej, wpływu fotografii i odkryć z zakresu optyki na te kierunki oraz posługiwanie się poznanymi wiadomościami i zastosowanie ich w opisie dzieł, porównywaniu cech obu kierunków na określonych przykładach
•	znajomość cech rzeźby XIX wieku, wpływu innych dziedzin sztuki na rzeźbę, rodzajów i przykładów rzeźb
•	znajomość cech i źródeł secesji, symbolizmu, wskazywanie ich na przykładach, 
•	znajomość dzieł artystów polskich przełomu XIX i XX wieku oraz analizowanie ich dzieł 
•	znajomość cech, artystów, dzieł kierunków malarskich 1. połowy XX wieku: fowizmu, ekspresjonizmu, kubizmu, abstrakcjonizmu (rodzajów abstrakcji), surrealizmu
•	analizowanie i porównywanie dzieł omawianych kierunków
•	określanie cech architektury od połowy XIX wieku do współczesności, znajomość źródeł, przyczyn przemian, znanych budowli i ich twórców, nowych funkcji i nowych materiałów w architekturze, wskazywanie i porównywanie cech na zadanych przykładach, 
•	znajomość cech plakatu oraz jego współczesnych form – wskazywanie przykładów dzieł twórców, opisywanie znaków graficznych w plakatach
•	znajomość działań, etapów, elementów, znaczenia promocji wydarzenia artystycznego sztuki współczesnej
•	znajomość cech rzeźby XX wieku o charakterze klasycznym, kubistycznej, organicznej i ekspresyjnej, znajomość artystów reprezentujących kierunki i ich dzieł oraz analizowanie i porównywanie dzieł
•	znajomość kierunków malarskich po II wojnie światowej, wybranych przedstawicieli, dzieł, przyczyn przemian w malarstwie action painting, op-artu, pop-artu, neofiguracji, hiperrealizmu, tendencji zerowej, omawianie i porównywanie dzieł
•	znajomość zjawisk i form sztuki współczesnej oraz ich źródeł, problematyki zacierania się granic między dziedzinami sztuki oraz granicy między twórcą a odbiorcą w pop-arcie, happeningu, konceptualizmie, asamblażach, environmencie, instalacjach, performance, sztuce video i multimedialnej, sztuce publicznej, 
•	porównywanie, analizowanie cech, dzieł, kierunków
•	znajomość specyfiki teatru i filmu, określanie stosowanych w nich środków wyrazu artystycznego oraz niektórych rodzajów widowisk teatralnych i filmowych
•	znajomość znaczenia fotografii i jej związki z filmem i teatrem
•	dobra znajomość podstawowych pojęć związanych z filmem i teatrem, zarysu historii teatru i filmu oraz przemian zachodzących w tych dziedzinach
•	znajomość ważnych obrazów teatralnych i filmowych oraz ich twórców, zwłaszcza polskich	
32.		Omówienie testu.
Poczet wielkich artystów część II – powtórzenie wiadomości o wybranych wybitnych twórcach sztuki nowoczesnej i współczesnej (Vincent van Gogh, Paul Cézanne, Stanisław Wyspiański, Pablo Picasso, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Jackson Pollock, Francis Bacon, Henry Moore, Tadeusz Kantor, Magdalena Abakanowicz, Joseph Beuys). Analiza dzieł	•	podręcznik (Poczet Wielkich artystów, s. 149–248)
•	zeszyt ćwiczeń 
•	płyta CD
•	reprodukcje dzieł artystów omawianych w Poczcie Wielkich Artystów w podręczniku od postimpresjonizmu do współczesności
•	inne reprodukcje dzieł omawianych artystów
•	komputer z dostępem do Internetu
	•	pogadanka
•	prezentacja reprodukcji
•	praca z tekstem
•	rozmowa nauczająca
•	wyszukiwanie informacji w Internecie
•	ćwiczenia
•	pokaz, przedstawienie prezentacji	•	porządkowanie w czasie twórczości artystów sztuki nowoczesnej i współczesnej znanych z Pocztu Wielkich Artystów
•	określanie cech ich twórczości, znajomość najważniejszych dzieł
•	opisywanie wybranych dzieł 
•	przygotowanie prostej prezentacji tradycyjnej (słownej i pokazu reprodukcji, gazetki lub planszy) z wykorzystaniem elementów prezentacji multimedialnej	•	porządkowanie w czasie twórczości artystów sztuki nowoczesnej i współczesnej znanych z Pocztu Wielkich Artystów, analizowanie specyfiki ich twórczości, porównywanie sylwetek, omawianie dzieł
•	określanie uwarunkowań twórczości, związków z epoką, stylem panującym w sztuce
•	przygotowanie bogatej prezentacji multimedialnej lub oryginalnej prezentacji wykonanej tradycyjnymi technikami plastycznymi